Luyện ngục  - Thẩm mĩ viện của Chúa Thánh Thần

Luyện ngục  - Thẩm mĩ viện của Chúa Thánh Thần

1. Chân lý đức tin về Luyện ngục.

Luyện ngục là gì? Luyện ngục có thực sự đáng sợ như chúng ta tưởng tượng không? Có phải đó là một hình thức Thiên Chúa dùng để trừng phạt chúng ta sau khi chết? Thực tế, có lẽ không ít Kitô hữu còn chưa hiểu rõ về giai đoạn thanh luyện này.

Giáo hội Công Giáo khẳng định hết lần này đến lần khác sự tồn tại của một giai đoạn thanh tẩy trước khi bước vào hưởng trọn niềm vui Thiên đàng. Hội Thánh gọi việc thanh luyện này là Luyện ngục. 

“Luyện ngục là tình trạng của những người chết trong ân sủng và tình bạn với Thiên Chúa, nhưng, dù đã được đảm bảo ơn cứu độ vĩnh cửu, họ còn cần thanh luyện trước khi được hưởng hạnh phúc Thiên đàng (GLCG, số 1030-1031). 

Để dễ hiểu, Cha Micae Phạm Quang Hồng, trong bài giảng “Gạt bùn luyện tội”, ví von giai đoạn thanh tẩy nơi Luyện ngục giống như hình ảnh một người đi dưới trời mưa trên con đường đất đỏ miền cao nguyên để đến thăm một người bạn thân. Khi đến nơi, thấy ngôi nhà người bạn này khang trang sạch sẽ, nhìn xuống đôi chân mình lấm lem bùn đất, chắc chắn người ấy sẽ không dám bước vào nhà ngay. Không phải vì người bạn không sẵn lòng đón tiếp, nhưng vì chính mình không nỡ để những vệt bùn ở chân mình làm vấy bẩn nền nhà sạch đẹp của người bạn, dù người bạn này có thiện chí mời nhiệt tình đến đâu đi nữa. Việc đầu tiên anh ấy cần làm là tìm nước rửa chân cho sạch. Bùn càng nhiều, việc rửa càng cần nhiều công sức.

2. Luyện ngục – thẩm mỹ viện của Chúa Thánh Thần.

Hình ảnh người bị dính bùn do đi dưới trời mưa trên con đường sình lầy giúp ta dễ hiểu về tình trạng tội lỗi của mình và sự cần thiết của giai đoạn thanh luyện. Ở đây, thiết nghĩ cũng nên nhắc lại “chết trong ơn nghĩa Chúa” có nghĩa là gì? 

Đó là những người chết trong tình trạng sạch tội nhờ Bí tích Hòa giải mà họ được phúc lãnh nhận trước khi chết, hoặc ít nhất là đã ăn năn tội cách trọn. Tuy nhiên, dù tội đã được tha, nhưng vạ thì còn. Những vạ đó làm cho tâm hồn ta bị méo mó, loang lỗ và nhớp nhúa. Ngẫm nghĩ mà xem, ngày mà Chúa đưa ta vào đời, Ngài tác tạo nên chúng ta “giống hình ảnh Ngài”, chắc chắn là một hình hài xinh đẹp, tinh tuyền. Nhưng, ngày ta lìa cõi trần trở về với Ngài, diện kiến trước nhan Chúa là một dáng vẻ “thân tàn ma dại” và nhớp nhúa, làm sao ta có thể dám bước vào cung điện Vua Trời.

Vì thế, Luyện ngục không phải là một hình phạt, mà đúng hơn là nơi thanh luyện phát xuất từ tình yêu vô bờ bến và lòng thương xót của Chúa.  Ngài đã tế nhị chuẩn bị cho những người chết trong ơn nghĩa Chúa như một “trạm dừng chân” để gột rửa những vấy bẩn tội lỗi trong tâm hồn. 

Luyện ngục cũng được gọi hóm hỉnh là “một loại hỏa ngục có lối thoát” đưa ta đến Thiên đàng. Nơi ấy, một khi đã bước vào, chúng ta được trao cho một chứng chỉ đảm bảo sẽ có một ngày được “ra” và được hưởng niềm vui trọn vẹn bên Thiên Chúa. Nói như vậy không có nghĩa là cứ ở đó chờ đợi một cách thụ động cho hết ngày hết giờ, nhưng chúng ta bước vào đó để được ngọn lửa của Chúa Thánh Thần “làm đẹp, làm mới và make up” lại. 

Vì vậy, Luyện ngục còn được ví von cách gần gũi là “thẩm mỹ viện của Chúa Thánh Thần”. Ngài sẽ dùng ngọn lửa tình yêu thần linh nung nấu thanh luyện chúng ta. Ngài sẽ gột rửa những nhớp nhúa trong linh hồn ta cho thật tinh tuyền. Trái tim chai lỳ khô cứng ư? Ngọn lửa tình yêu của Chúa Thánh Thần sẽ nung cho mềm lại; tâm hồn đầy vết loang lổ do đổ vỡ trong các mối tương quan của ta với anh chị em và cả với Thiên Chúa ư? Chúa Thánh Thần sẽ dùng tia “laser” để xóa đi; đôi mắt ta đã nhòa đi vì nó đã quá quen với bóng tối tội lỗi đến nỗi không thể thích nghi ngay lập tức với ánh sáng chói lòa nơi Thiên đàng, Chúa Thánh Thần sẽ phẫu thuật đục thủy tinh thể để phục hồi thị lực; tâm trí ta oằn đi vì còn mang vết thương của những ganh tị, những giận hờn, chua cay, gắt gỏng, nói xấu và vu khống ư?... Chúa Thánh Thần sẽ uốn nắn, chỉnh hình lại. Tóm lại, ngọn lửa tình yêu của Chúa Thánh Thần sẽ thanh luyện mọi gì còn bất toàn, cho đến khi mọi khiếm khuyết bị tiêu diệt.

Vậy thời gian thanh luyện này có lâu không? Hãy hình dung những người đến các thẩm mỹ viện để điều trị sẹo hoặc nám: sẹo càng to, nám càng nhiều, thì thời gian điều trị càng lâu và chi phí càng nhiều. Cũng vậy, nếu tội càng nhiều, vạ càng lớn và thời gian thanh luyện càng lâu. 

Ngọn lửa thanh luyện này có làm ta đau đớn không? Chắc chắn là có. Nhưng là những đau đớn ngọt ngào, vì nhìn thấy mình ngày càng đẹp hơn, tinh tuyền hơn. Ngọn lửa thanh luyện có làm ta khổ không? Chắc chắn có, nỗi khổ lớn nhất của các linh hồn là sự xa cách Chúa, giống như nỗi khổ của những người yêu nhau nhưng phải sống xa nhau. Họ khổ vì những nỗi nhớ nhung, mong mỏi đến ngày được gặp mặt. 

3. Có cần thiết cầu nguyện cho các linh hồn trong Luyện ngục không?

Trở lại vấn đề “ơn cứu độ được đảm bảo” cho các linh hồn trong luyện ngục như Giáo lý Hội Thánh dạy. Chúng ta có thể lập luận: các linh hồn sẽ là các vị thánh trong tương lai, cứ để cho lửa của Chúa Thánh Thần thanh luyện họ, trước sau gì họ cũng được hưởng niềm vui Thiên đàng, vậy thì đâu có cần khẩn thiết cầu nguyện cho các linh hồn nữa.

Thưa có! Và luôn luôn cần thiết. Vì đó là một bổn phận phát xuất từ đức tin và lòng bác ái Kitô giáo. Trong mầu nhiệm các thánh thông công, Hội Thánh luôn tha thiết mời gọi chúng ta cầu nguyện cho các linh hồn. Trong thông điệp Spe Salvi, Đức cố Giáo Hoàng Bênêđictô XVI cũng nhắn nhủ chúng ta: “Niềm tin rằng tình yêu có sức mạnh vượt qua cõi chết, sự cho đi và nhận lại vẫn tiếp tục diễn ra, và tình cảm của chúng ta không bị chia cắt bởi nấm mồ, đó là niềm tin nền tảng của Kitô giáo qua bao thế hệ, và cho đến nay vẫn là một nguồn an ủi lớn lao. Ai trong chúng ta lại chưa từng cảm thấy khao khát được gửi đến người thân đã khuất một chút lòng tốt, một lời cảm ơn, hay thậm chí là một lời xin lỗi? Tuy nhiên, sẽ có câu hỏi đặt ra: Nếu luyện ngục là việc linh hồn được thanh tẩy trong ngọn lửa tình yêu để có thể gặp gỡ Chúa – Đấng Cứu Thế và Đấng Phán Xét – thì làm thế nào một bên thứ ba có thể can thiệp, ngay cả khi họ đặc biệt thân thiết với người đã khuất? Khi trăn trở điều đó, chúng ta cần nhớ một chân lý: Không ai là một hòn đảo độc lập. Cuộc đời của chúng ta đan xen và gắn kết chặt chẽ với nhau qua vô vàn sợi dây liên đới: không ai sống cho riêng mình, không ai phạm tội một mình, và cũng không ai được cứu rỗi một mình. Cuộc đời của người khác liên tục tác động đến suy nghĩ, lời nói, việc làm và thành công của ta. Ngược lại, cuộc sống của ta cũng âm thầm ảnh hưởng đến họ, theo cả chiều hướng tốt lẫn xấu. Chính vì thế, lời cầu nguyện ta dành cho một người qua đời không phải là một điều gì đó xa lạ hay không liên can đến họ. Trong sự hiệp thông với các linh hồn, lời cảm ơn và lời cầu nguyện của chúng ta có thể góp phần xoa dịu những đớn đau họ đang chịu. Do đó, chưa bao giờ là quá muộn, và cũng chẳng bao giờ là vô ích khi chúng ta muốn chạm đến trái tim của một người đã khuất. Là những Kitô hữu, chúng ta đừng bao giờ chỉ ích kỷ tự hỏi: Làm thế nào để tôi tự cứu lấy mình?. Thay vào đó, chúng ta phải biết trăn trở: Tôi có thể làm gì để cứu người khác?”. 

Không cần nghĩ đâu xa, hãy tưởng tượng chúng ta được nhìn thấy cảnh những người mà chúng ta yêu thương đã qua đời (cha, mẹ, anh chị em ruột thịt, người yêu, bạn thân...) đang đau đớn quằn quại trong ngọn lửa thanh tẩy, đang hướng ánh mắt họ về phía chúng ta, trông chờ từng lời cầu nguyện của ta, từng việc lành phúc đức của ta,… để thời gian thanh luyện của họ được “rút ngắn”. Nếu được chứng kiến cảnh ấy, có lẽ lòng chúng ta sẽ thắt lại và việc đầu tiên chúng ta phải làm là khẩn thiết cầu nguyện và dâng những hy sinh hết sức có thể để cầu nguyện cho linh hồn ấy. 

Việc tưởng nhớ đến các linh hồn trong kinh nguyện và hy sinh không chỉ giúp ích cho các linh hồn mà thôi nhưng còn cho cả chính chúng ta nữa. Thật vậy, khi cất lên lời cầu nguyện cho các linh hồn, chúng ta đã tuyên xưng lên niềm tin của mình vào Thiên Chúa, vào sự sống đời sau. Khi dâng những hy sinh bé nhỏ hay làm việc lành phúc đức với ý hướng dành cho các linh hồn, lòng bác ái của ta được gia tăng, trái tim ta mềm lại, tâm trí bớt đi những kiêu căng, ích kỷ và vô cảm... Chắc chắn, qua những nghĩa cử này, Chúa sẽ ban ơn biến đổi chúng ta nên tốt hơn, thánh thiện hơn và các linh hồn cũng không quên chúng ta trong ngày các ngài hưởng vinh phúc Nước Trời. Một sự hiệp thông kỳ diệu!

Về phần chúng ta – những người đang lữ hành trên dương thế này, vốn là những thụ tạo yếu đuối và bất toàn, nếu một ngày nào đó từ giã cõi trần này mà được vào luyện ngục đã là một ân phúc lớn lao, như thánh Catarina thành Gênova nhận xét trong tác phẩm Luận về Luyện ngục (Traité du purgatoire) của ngài: “Ngoài niềm hạnh phúc của các thánh trên trời thì không có niềm hạnh phúc nào có thể so sánh được với niềm hạnh phúc của những người đang ở trong luyện ngục. Chúng ta phải khao khát niềm hạnh phúc này hơn là sợ hãi nó, vì ngọn lửa của luyện ngục là ngọn lửa của tình yêu vô tận...”. 

Điều đó giúp chúng ta có một cái nhìn khác về Luyện ngục: thay vì chỉ sợ hãi, chúng ta hãy nhận ra nơi đây một biểu lộ của lòng thương xót Thiên Chúa. niềm tin vào Luyện ngục phải thúc đẩy chúng ta hoán cải và sống thánh thiện ngay từ hôm nay. Bởi lẽ, tình yêu Thiên Chúa không chỉ chờ đợi chúng ta ở cuối cuộc đời, nhưng đang mời gọi chúng ta biến đổi từng ngày.

Ý thức thân phận yếu đuối và tội lỗi, khi cầu nguyện cho các linh hồn đã qua đời, chúng ta cũng đừng quên cầu nguyện cho chính mình. Xin Chúa biến đổi ta ngay từ đời này, để mỗi ngày chúng ta biết yêu thương hơn, tha thứ hơn, quảng đại hơn và sống xứng đáng hơn với ơn gọi làm con cái Thiên Chúa. 

Lạy Chúa Thánh Thần, xin thanh luyện những gì còn bất xứng, chữa lành những gì còn tổn thương và biến đổi những gì còn bất toàn trong tâm hồn chúng con. Xin cũng thương đón nhận những lời cầu nguyện và hy sinh chúng con dâng lên để cầu cho các linh hồn đã qua đời.

Lạy Mẹ Maria, xin cầu cho chúng con là kẻ có tội khi nay và trong giờ lâm tử. Amen.