Cuộc viếng thăm "ad limina" của các Giám mục

I. Viếng thăm ad limina

1. Diễn tiến của cuộc viếng thăm ad limina

Viếng thăm ad limina là một nghĩa vụ quan trọng của các giám mục giáo phận, được quy định rõ trong Bộ Giáo luật. Theo điều 400, mỗi giám mục, vào thời điểm đệ trình bản phúc trình định kỳ, phải đến Roma để viếng mộ hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô, đồng thời yết kiến Đức Giáo hoàng. Thông thường, chính giám mục phải trực tiếp thực hiện, trừ khi có trở ngại chính đáng thì có thể ủy nhiệm cho giám mục phụ tá, giám mục phó hoặc một linh mục thích hợp. Đối với đại diện tông tòa, cũng có thể cử người thay thế, còn phủ doãn tông tòa thì không buộc phải thực hiện nghĩa vụ này.

Theo quy định, mỗi giám mục thực hiện chuyến viếng thăm này khoảng 5 năm một lần. Tuy nhiên, trên thực tế, chu kỳ có thể kéo dài hơn do số lượng giám mục đông và những yếu tố khách quan như lịch làm việc của Tòa Thánh, các Năm Thánh hay các biến cố đặc biệt. Lần viếng thăm ad limina gần nhất của Hội đồng Giám mục Việt Nam diễn ra vào tháng 3 năm 2018.

Gắn liền với chuyến viếng thăm là bản phúc trình định kỳ, theo điều 399 của Bộ Giáo luật. Mỗi giám mục phải gửi lên Đức Giáo hoàng bản tường trình về tình hình giáo phận trong 5 năm, theo mẫu và thời hạn do Tòa Thánh quy định. Bản báo cáo này trình bày đầy đủ đời sống đức tin, các hoạt động mục vụ, những khó khăn, hy vọng và định hướng của giáo phận.

Trước khi lên đường, các bản phúc trình được gửi đến các cơ quan liên hệ như Bộ Giám mục và Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc. Các cơ quan này nghiên cứu, tổng hợp và chuyển đến Phủ Quốc vụ khanh cũng như các Bộ khác những nội dung liên quan. Nhờ đó, khi các giám mục đến Roma, các cơ quan của Giáo triều đã nắm rõ tình hình từng giáo phận, giúp các cuộc gặp gỡ trở nên thiết thực và hiệu quả hơn.

Trong thời gian tại Roma, ngoài việc yết kiến Đức Giáo hoàng, các giám mục còn gặp gỡ các Bộ và cơ quan của Giáo triều Roma để trao đổi, lắng nghe hướng dẫn và nhận những gợi ý mục vụ. Những cuộc gặp này góp phần củng cố sự hiệp nhất và định hướng cho đời sống Giáo hội tại địa phương.

Một phần không thể thiếu của chuyến viếng thăm là các cử hành phụng vụ tại Đền thờ Thánh Phêrô và Đền thờ Thánh Phaolô ngoại thành. Đây là những giây phút cầu nguyện sâu lắng, diễn tả sự hiệp thông với truyền thống tông truyền của Giáo hội. Các giám mục có thể cử hành Thánh lễ và ghi tên vào sổ lưu niệm như dấu chỉ của cuộc hành hương.

Sau chuyến viếng thăm, các giám mục trở về giáo phận với những định hướng và soi sáng nhận được, để chia sẻ với cộng đoàn và áp dụng vào thực tế mục vụ. Toàn thể giáo phận cũng được mời gọi hiệp thông thiêng liêng qua lời cầu nguyện, thể hiện sự gắn bó với Giáo hội hoàn vũ.

2. Ý nghĩa của cuộc viếng thăm ad limina

Cuộc viếng thăm ad limina mang ý nghĩa sâu sắc trên nhiều bình diện. Trước hết, đây là một nghĩa vụ giáo luật, nhưng đồng thời cũng là một hành vi đức tin và hiệp thông. Truyền thống viếng mộ hai Thánh Tông đồ có từ rất sớm trong lịch sử Giáo hội, và được Đức Giáo hoàng Sixtô V quy định thành nghĩa vụ chính thức vào năm 1585.

Qua việc hành hương này, các giám mục bày tỏ sự gắn bó với nguồn gốc tông truyền của Giáo hội. Cuộc gặp gỡ với Đức Giáo hoàng, Đấng kế vị Thánh Phêrô, là dấu chỉ cụ thể của sự hiệp nhất giữa các giám mục với vị chủ chăn của toàn thể Giáo hội.

Hơn nữa, chuyến viếng thăm còn củng cố tình hiệp thông trong Giáo hội. Nếu Đức Giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô, thì các giám mục là những người kế vị các Tông đồ. Cuộc gặp gỡ này diễn tả sự hiệp nhất giữa vị đứng đầu Giáo hội và giám mục đoàn. Dù phục vụ tại những vùng đất khác nhau, các giám mục vẫn hiệp nhất trong cùng một đức tin và sứ vụ. Chính sự hiệp thông này làm nên sức sống và vẻ đẹp thiêng liêng của Giáo hội, bảo đảm sự hiệp nhất bền vững trong toàn thể cộng đoàn dân Chúa.