Ghen tị - Con mọt gặm nhấm linh hồn và sự tàn phá âm thầm trong đời sống thánh hiến

Thứ năm - 29/01/2026 20:27 6 0

GHEN TỊ – CON MỌT GẶM NHẤM LINH HỒN VÀ SỰ TÀN PHÁ ÂM THẦM TRONG ĐỜI SỐNG THÁNH HIẾN

Trong hành trình dâng hiến, mỗi người tu sĩ bước đi như những lữ khách kiếm tìm nhan thánh Chúa, mang trong mình khát vọng nên thánh và lý tưởng phụng sự tha nhân. Chúng ta rời bỏ gia đình, gạt lại sau lưng những danh vọng thế trần để bước vào cộng đoàn với lời tuyên khấn sống nghèo khó, khiết tịnh và vâng phục. Cứ ngỡ rằng, khi đã ở trong bốn bức tường tu viện, giữa những lời kinh tiếng hát và nhịp sống đạo đức, tâm hồn sẽ được bình an tuyệt đối trước những cơn sóng dữ của cuộc đời. Thế nhưng, thực tế lại cho thấy một cuộc chiến âm thầm nhưng khốc liệt hơn nhiều, một cuộc chiến không dùng gươm giáo nhưng có sức sát thương hủy diệt cả một đời tu, đó chính là tội ghen tị. Ghen tị không chỉ là một thói xấu nhất thời, mà nó là một loại độc dược ngấm ngầm, là con mọt gặm nhấm đời sống cầu nguyện và là thứ vũ khí sắc bén nhất để phá hủy đức ái cộng đoàn một cách nhanh chóng nhất. Khi lòng ghen tị nảy mầm, nó biến ngôi nhà dòng vốn là biểu tượng của sự hiệp nhất thành một bãi chiến trường của những toan tính, và biến người anh em đồng môn thành đối thủ cần phải bị loại trừ.

Ghen tị, xét về bản chất, là sự đau buồn trước hạnh phúc của người khác và vui mừng trước sự rủi ro của họ. Trong đời sống thánh hiến, nó thường bắt đầu từ những điều tưởng chừng rất nhỏ nhặt, những sự so sánh thiệt hơn vốn là bản năng yếu đuối của con người. Ma quỷ, kẻ vốn thông minh và xảo quyệt, không cần phải dùng đến những cám dỗ lớn lao hay những tội lỗi tày đình để đánh đổ một tu sĩ. Nó chỉ cần gieo vào tâm trí họ một chút hạt giống của sự so sánh: tại sao người anh em kia lại được bề trên tin tưởng hơn? Tại sao bài giảng của họ lại được giáo dân khen ngợi hơn? Tại sao họ lại có nhiều tài năng, sự duyên dáng và thành công hơn mình? Từ những câu hỏi "tại sao" đầy tính vị kỷ ấy, lòng ghen tị bắt đầu bén rễ. Nó khiến người tu sĩ không còn nhìn thấy những nén bạc Chúa trao cho chính mình, mà chỉ chăm chăm đếm những nén bạc trong tay người khác. Khi đó, đôi mắt vốn dĩ dùng để chiêm ngắm Chúa giờ đây lại trở nên đục ngầu vì sự đố kỵ, nhìn đâu cũng thấy gai góc, nhìn đâu cũng thấy sự bất công.

Sức tàn phá kinh khủng nhất của lòng ghen tị chính là nó trực tiếp ăn mòn đời sống cầu nguyện. Cầu nguyện là hơi thở, là cuộc đối thoại thân tình giữa thụ tạo và Đấng Tạo Hóa. Thế nhưng, làm sao một tu sĩ có thể thốt lên lời "Lạy Cha" khi trong lòng đang sôi sục ý muốn hạ thấp con cái của Cha? Làm sao có thể quỳ trước Thánh Thể để xin ơn biến đổi, khi tâm trí lại đang bận rộn xây dựng những kịch bản để làm lu mờ uy tín của người anh em? Một tâm hồn đầy rẫy sự ghen tị là một tâm hồn đóng kín. Khi đóng cửa lòng với anh em, chúng ta cũng đồng thời khóa chặt cửa lòng mình trước ân sủng của Thiên Chúa. Những giờ kinh nguyện chung trở nên nặng nề, những giây phút hồi tâm trở thành những cuộc tự vấn đầy cay cú. Lòng ghen tị biến bàn thờ trong tim thành nơi tế lễ cho cái tôi kiêu ngạo, khiến đời sống tâm linh dần trở nên khô héo, trống rỗng và chỉ còn lại cái vỏ bọc hình thức đạo đức bên ngoài. Người tu sĩ ghen tị có thể vẫn đọc kinh đúng giờ, vẫn tham dự thánh lễ sốt sắng, nhưng tâm hồn họ đã cách xa Chúa vạn dặm vì họ đã đánh mất đức ái – điều kiện tiên quyết để gặp gỡ Ngài.

Khi lòng ghen tị đã đủ lớn, nó sẽ tìm cách thoát ra ngoài thông qua hành động. Người tu sĩ không thể chịu đựng được ánh sáng tỏa ra từ người khác, nên họ tìm cách dập tắt nó. Cách thức phổ biến và thâm độc nhất chính là việc hạ thấp uy tín thông qua những lời phê bình khắt khe. Họ không bao giờ khen ngợi một cách chân thành, mà luôn kèm theo những từ "nhưng", "tuy nhiên" để giảm bớt giá trị công việc của người anh em. Những lời phê bình này thường được nhân danh sự "góp ý chân thành" hay "vì ích chung của cộng đoàn", nhưng thực chất lại là những nhát dao đâm thấu vào danh dự của người khác. Họ săm soi từng lỗi nhỏ, phóng đại những thiếu sót và lờ đi những nỗ lực của đối phương. Những câu chuyện phiếm bên lề, những lời nói bóng gió xa xôi dần dần tạo nên một bầu khí nghi kỵ, khiến người bị nhắm đến cảm thấy nghẹt thở và mất đi nhiệt huyết phục vụ.

Sự tàn độc của ghen tị còn thể hiện qua sự cô lập ngầm trong sinh hoạt chung. Đây là một loại bạo lực trắng, không để lại vết sẹo trên thân thể nhưng gây tổn thương sâu sắc trong linh hồn. Những nhóm nhỏ được hình thành, những cuộc trò chuyện đột ngột dừng lại khi "người đó" xuất hiện, những ánh mắt lạnh lùng và sự thờ ơ có chủ đích trong các công việc chung. Một tu sĩ ghen tị sẽ huy động những người xung quanh đứng về phía mình để tạo ra một hàng rào vô hình bao vây người anh em. Sự cô lập này đánh vào bản chất của đời sống cộng đoàn – nơi mà lẽ ra mỗi người phải được yêu thương và nâng đỡ. Khi sự hiệp nhất bị rạn nứt, cộng đoàn không còn là dấu chỉ của nước trời mà trở thành một nơi đầy ám ảnh, nơi mà mỗi cá nhân phải tự phòng thủ và che giấu bản thân để tránh bị tổn thương. Ma quỷ đứng đó, mỉm cười đắc thắng vì nó đã thành công trong việc làm tan rã linh hồn của đời sống thánh hiến ngay từ bên trong.

Chúng ta cần nhận ra rằng, ghen tị thực chất là một biểu hiện của sự thiếu tự tin và sự lầm lạc về căn tính. Người tu sĩ ghen tị quên mất rằng mình là một tác phẩm độc đáo của Thiên Chúa, được gọi và chọn không phải vì tài năng hơn người, mà vì lòng thương xót vô biên của Ngài. Khi so sánh mình với người khác, chúng ta vô tình phủ nhận giá trị của chính mình và trách móc Thiên Chúa vì Ngài đã không ban cho chúng ta những gì chúng ta muốn. Chúng ta trở nên giống như người thợ làm vườn trong dụ ngôn, lầm bầm trách chủ vì đã trả lương công bằng cho cả người đến muộn. Sự ghen tị làm mù quáng lý trí, khiến chúng ta không hiểu rằng trong Giáo hội, mỗi chi thể có một chức năng khác nhau, và sự thành công của một người chính là vinh dự của cả thân thể. Nếu tay ghen tị với mắt, nếu chân ghen tị với miệng, thì toàn bộ thân thể sẽ sụp đổ.

Đời sống thánh hiến là một lời mời gọi vượt qua cái tôi ích kỷ để tiến tới sự hiệp thông hoàn hảo. Hiệp nhất không có nghĩa là đồng nhất, nhưng là sự hài hòa giữa những khác biệt. Một cộng đoàn mạnh khỏe là nơi mà tài năng của mỗi người được trân trọng và đặt vào sự phục vụ lợi ích chung. Lòng ghen tị phá hủy sự hài hòa đó bằng cách đặt cái "tôi" lên trên cái "chúng ta". Nó biến các hoạt động tông đồ thành những cuộc chạy đua thành tích cá nhân, khiến sứ mạng của Giáo hội bị đình trệ vì những tranh chấp nội bộ. Thay vì cùng nhau ra khơi thả lưới, các tu sĩ lại bận rộn tranh giành xem ai là người cầm lái giỏi hơn, ai là người kéo lưới khỏe hơn, để rồi cuối cùng thuyền chẳng thể đi xa và lưới thì rách nát vì những va chạm không đáng có.

Để chiến thắng con quái vật ghen tị, người tu sĩ cần phải trở về với nguồn mạch của đời sống cầu nguyện đích thực. Cầu nguyện không phải là xin Chúa ban cho những gì người khác có, mà là xin Ngài cho chúng ta biết yêu mến những gì Ngài ban cho chính mình. Cần phải có một sự hoán cải tận căn, một cái nhìn đức tin để nhận ra Chúa hiện diện trong tài năng của người anh em. Thay vì nhìn bằng đôi mắt trần gian đầy tị hiềm, hãy tập nhìn bằng đôi mắt của Chúa – đôi mắt của tình yêu và sự bao dung. Khi thấy một người anh em thành công, hãy thực tâm tạ ơn Chúa vì Ngài đã dùng họ để tôn vinh danh Ngài. Khi thấy một người anh em được yêu mến, hãy vui mừng vì Giáo hội có thêm một chứng nhân tốt lành. Chỉ có tình yêu mới có đủ sức mạnh để xua tan bóng tối của sự đố kỵ.

Đức ái cộng đoàn là linh hồn, là sức sống của đời sống tu trì. Một cộng đoàn không có đức ái thì chỉ là một tổ chức xã hội khô khan, thiếu vắng sự hiện diện của Chúa Thánh Thần. Lòng ghen tị giống như một vết rạn trên bình pha lê, dù nhỏ nhưng nếu không được hàn gắn, nó sẽ lan rộng và làm vỡ tan cả chiếc bình quý giá. Mỗi tu sĩ phải có trách nhiệm bảo vệ sự hiệp nhất này bằng cách tỉnh thức trước những cám dỗ so sánh. Đừng để ma quỷ có cơ hội gieo rắc những tư tưởng thiệt hơn vào tâm hồn. Hãy học cách lắng nghe mà không phán xét, góp ý mà không hạ thấp, và yêu thương mà không điều kiện. Sự khiêm nhường là liều thuốc giải độc duy nhất cho lòng ghen tị. Một người thực sự khiêm nhường sẽ thấy mình nhỏ bé và luôn biết ơn về mọi sự, từ đó họ không còn nhu cầu phải dìm hàng người khác để nâng cao bản thân.

Hãy nhớ rằng, đích đến cuối cùng của đời tu không phải là vị trí này hay chức vụ nọ trong dòng, cũng không phải là sự nổi tiếng hay tầm ảnh hưởng đối với giáo dân. Đích đến duy nhất chính là Thiên Chúa. Trên hành trình ấy, người anh em bên cạnh không phải là đối thủ, mà là người bạn đồng hành, là tấm gương phản chiếu chính con người chúng ta. Nếu chúng ta không thể yêu thương và trân trọng người anh em mà mình thấy tận mắt, thì làm sao có thể yêu mến Thiên Chúa – Đấng mà chúng ta không thấy? Lòng ghen tị chính là rào cản lớn nhất ngăn cách chúng ta với Thiên Chúa, vì nó là sự chối từ tình yêu. Khi chúng ta chọn ghen tị, chúng ta chọn đi vào con đường của sự cô độc và tăm tối. Khi chúng ta chọn đức ái, chúng ta bước vào ánh sáng của sự tự do và bình an.

Mỗi ngày, hãy xin Chúa ban cho chúng ta một trái tim quảng đại, biết rung cảm trước niềm vui của người khác như thể đó là niềm vui của chính mình. Hãy cầu nguyện cho những người mà chúng ta đang cảm thấy khó chịu hoặc ghen tị, vì chính lúc cầu nguyện cho họ, lòng chúng ta sẽ được chữa lành. Đừng để cuộc đời thánh hiến quý giá bị thiêu rụi bởi những ngọn lửa ghen tuông nhỏ nhen. Hãy biến mỗi ngày sống thành một lời ca tụng Thiên Chúa thông qua việc phục vụ anh em trong khiêm hạ và vui tươi. Sự hiệp nhất của cộng đoàn chính là bài giảng hùng hồn nhất, thuyết phục nhất về tình yêu Thiên Chúa giữa thế gian đầy chia rẽ này. Chỉ khi vượt qua được lòng ghen tị, người tu sĩ mới thực sự trở thành một khí cụ bình an trong tay Chúa, mang lại niềm hy vọng và sự an ủi cho thế giới.

Tóm lại, ghen tị là một tội lỗi nguy hiểm vì nó thường ẩn nấp dưới những hình thức tinh vi. Nó ăn mòn đời sống cầu nguyện, hủy hoại đức ái cộng đoàn và làm rạn nứt sự hiệp nhất của đời sống thánh hiến. Đó là công cụ đắc lực của ma quỷ để phá hoại công trình của Thiên Chúa. Mỗi người chúng ta hãy can đảm đối diện với những góc tối trong tâm hồn, nhận diện hạt giống ghen tị ngay khi nó vừa nhen nhóm để kịp thời nhổ bỏ. Hãy vun trồng mảnh đất tâm hồn bằng sự khiêm nhường, lòng biết ơn và tình huynh đệ chân thành. Có như vậy, đời sống dâng hiến của chúng ta mới thực sự tỏa hương thơm đức ái, trở thành dấu chỉ sống động của Nước Trời và mang lại ơn cứu độ cho chính mình cũng như cho những người mà chúng ta phục vụ. Ước mong sao trong mỗi cộng đoàn, sự so sánh thiệt hơn biến mất để nhường chỗ cho niềm vui được thuộc về Chúa và thuộc về nhau hoàn toàn.

Tác giả bài viết: Lm. Anmai, CSsR

Tags: Tu sĩ, Đời sống thánh hiến, Ghen tị