Lo ra chia trí khi cầu nguyện
 

 

Não bộ có khả năng thay đổi theo thói quen. Nếu ta tập luyện một thói quen đủ lâu, não sẽ thay đổi để phù hợp với thói quen đó: nếu ta thường xuyên phân tán, não sẽ quen với sự phân tán; nếu ta tập luyện chú tâm, não cũng sẽ quen với sự chú tâm. Những cuốn sách vài trăm trang từng là chuyện bình thường của thế hệ trước, ngày nay, vừa mới đọc vài trang, ta đã thấy tâm trí bắt đầu mệt mỏi, không phải vì nội dung khó, mà vì, tâm trí ta đã quen với nhịp độ quá nhanh của thời hiện đại: Ý nghĩ đến thì tin, cảm xúc đến thì phản ứng, ham muốn đến thì chạy theo, tất cả diễn ra gần như tự động, giống như một chiếc máy đã được lập trình sẵn. 

Khi ánh sáng được hội tụ qua một thấu kính, nó có thể tạo ra nhiệt rất mạnh, thậm chí, nó có thể đốt cháy; tâm trí cũng vậy, khi phân tán, năng lượng của nó yếu; khi hội tụ, sức mạnh của nó rất lớn. Một tâm trí ổn định có thể làm việc với độ sâu, mà tâm trí phân tán không thể đạt được, cầu nguyện chính là cách rèn luyện khả năng đó, không phải bằng áp lực, mà bằng sự quay về nhẹ nhàng, lặp đi lặp lại ngày này qua ngày khác. Giống như một đứa trẻ tập đi, đứa trẻ bước vài bước, rồi ngã, không ai trách nó, không ai nói nó thất bại, nó chỉ đứng lên và bước tiếp; với tâm trí cũng vậy, mỗi lần, nhận ra tâm trí chạy xa, ta quay lại, là ta đang tập cho nó một thói quen mới, ban đầu tâm trí có thể chạy hàng trăm lần, hàng nghìn lần, nhưng, mỗi lần quay lại là một lần tập luyện, mỗi lần nhận ra là một lần tiến bước, dần dần, khoảng cách giữa hai lần tâm trí chạy xa sẽ dài hơn, và sự chú tâm sẽ trở nên ổn định hơn. 

Căng thẳng của cuộc sống không đến từ bên ngoài, mà, từ sự hỗn loạn của tâm trí. Nếu tâm trí dừng lại, thì, một loại nghỉ ngơi rất sâu sẽ xuất hiện, đó là lý do tại sao: cầu nguyện lại mang đến cho ta cảm giác nhẹ nhàng an lạc, không phải cuộc sống bên ngoài thay đổi, mà là, cách tâm trí phản ứng với cuộc sống đã thay đổi, và khi tâm trí ổn định ngày càng sâu, một nghịch lý thú vị bắt đầu hé lộ: sự tập trung sâu nhất không đến từ sự tập trung, mà, đến từ việc buông bỏ cố gắng tập trung, một nghịch lý, mà nếu không trải nghiệm trực tiếp, sẽ rất khó hiểu, nhưng, khi hiểu ra, nó sẽ thay đổi hoàn toàn cách ta nhìn về chú tâm và kiểm soát tâm trí. 

Chúng ta muốn tâm trí yên, thì đừng cố làm cho nó yên; muốn tập trung sâu, thì đừng ép mình phải tập trung. Việc cần làm là: thấy rõ những gì đang xảy ra, khi sự thấy rõ ngày càng sâu, tâm trí tự nhiên trở nên tĩnh lặng, sự tập trung tự nhiên xuất hiện, không gượng ép, không căng thẳng, đây là điều mà ta chỉ thật sự hiểu sau khi thực hành một thời gian, trước đó, ta thường cố gắng quá nhiều, và chính sự cố gắng đó lại trở thành rào cản, khi hiểu được nghịch lý này, cách ta làm việc cũng bắt đầu thay đổi, ta không còn ép mình cầu nguyện trong căng thẳng nữa, ta bắt đầu cầu nguyện trong trạng thái chú tâm nhẹ nhàng, nhưng, rất sâu, và khi tâm trí đã ổn định theo cách đó, một điều sâu sắc hơn nữa bắt đầu xuất hiện, không chỉ là khả năng tập trung, mà là, sự sáng suốt của tâm trí. Khi tâm trí đủ vững, khôn ngoan sẽ mở ra, và đó mới là mục đích sâu xa nhất của cầu nguyện, bởi vì, cùng đích của cầu nguyện là chiêm niệm: chiêm ngắm Chúa, nhìn thấy Chúa, biết được ý Chúa, và mau mắn thi hành. 

Cầu nguyện không phải là cách trốn chạy khỏi cuộc sống, nhưng ngược lại, nó là cách trở về lại với cuộc sống, sống dồi dào và sâu sắc hơn. Chỉ cần một điều rất đơn giản: một khoảnh khắc được sống thật trong sự hiện diện của Thiên Chúa, khi tâm trí thôi chạy rong, dù, chỉ trong chốc lát, một điều rất đẹp bắt đầu xuất hiện, điều mà ta tìm kiếm đã từ rất lâu, lại, nằm ngay trong chính khoảnh khắc bình thường này, khoảnh khắc lần đầu tiên trong cuộc đời, ta thật sự nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa, nhận ra mình đang sống trong tình yêu và ân sủng của Người, và chỉ từ một khoảnh khắc bé nhỏ này, một hành trình rất lớn sẽ bắt đầu khởi động, hành trình tìm lại địa vị đích thực của chính mình: là hình ảnh, là con cái Thiên Chúa, để, ta sống sung mãn hơn giữa cuộc đời này. Ước gì được như thế!